Altijd blijft het water stromen.

Altijd blijft het water stromen.

"Stap voor stap zoek ik mijn weg, over de stenen van het leven.
Water stroomt door al mijn dromen, en het neemt mijn spanning mee.
Welke weg ik ook zal kiezen, welke last ik ook moet dragen,
Altijd blijft het water stromen, van de bergen naar de zee.
Altijd blijft het water stromen, van de bergen naar de zee."

Een jaar geleden schreef ik deze tekst voor Cirkelzang. Ik maakte er muziek bij en we zongen het bij het prachtige stromende water van het Lankheet nabij Haaksbergen. Een bijzonder rijk moment van muziek, elementen uit de natuur en beeldende tekstbeleving. Een bijna spirituele ervaring.
Enkele maanden later zong ik het zelfde lied voor een kennis in mijn naaste omgeving. Ze ging lichamelijk en emotioneel door een moeilijke tijd en lag vaak op bed. Af en toe kom ik bij haar zingen. Ik koos het lied van het stromende water bijna intuitief op basis van de mooie melodielijn en het kabbelende gitaarspel. Ik hoopte dat het haar zou ontspannen en dat ze de woorden kon waarderen. Nou, Het lied kwam direct binnen. Als een mokerslag. Soms heb je dat. Ken je dat?

Na een heftige huilbui gaf ze aan dat de woorden in het lied zo sprekend waren voor de moeilijke stappen die ze momenteel in haar leven moest zetten. Dat ze keuzes moest maken die eigenlijk veel te moeilijk waren en dat ze de last die op haar schouders gelegd was eigenlijk te zwaar vond. Dit lied triggerde al die moeilijke gedachten.
Maar...... ze wou het zo graag met me samen zingen.
De weken daarna kwam het lied steeds voorbij. En steeds schoot ze weer vol bij verschillende woorden. Soms was zingen over de 'stapstenen van het leven' het triggerpunt. Soms was het 'welke weg ik zal kiezen' of 'welke last ik ook moet dragen' wat haar letterlijk onderuit haalde. Soms was het het beeld van het stromende water, dat haar hevig emotioneerde. Maar ze bleef zingen. Ze bleef volhouden om haar opgekropte verdriet en spanning in de muziek te uiten. Ze wilde het lied, dat zo belangrijk voor haar verwerking is geworden, zonder tranen kunnen voordragen.

Pas geleden was ik weer even bij haar. Het ging goed, zei ze. Naar omstandigheden.
Ze wou wel zingen. Ze wou ons lied zingen.
Samen maken we het begin. Ze zingt met een zachte maar duidelijke stem. En ze zingt het hele lied zonder onderbrekingen twee keer. Ik sluit de laatste akkoorden af en kijk haar vragend aan. Hoe gaat het?
Ze steekt haar duim op. Het gaat goed! Wat ben ik trots op haar.
En direct is daar de ontlading van haar emoties. Ze huilt, maar nu van trots en voldoening. Ze zegt dat ze ruimte heeft gekregen om haar pieker gedachten steeds wat meer los te laten. Dat de zorgen niet weg zijn maar wat meer naar de achtergrond zijn gegaan.
Het water is letterlijk blijven stromen, via haar tranen, en het heeft haar spanning mee genomen.
Hoe bijzonder passend kan een liedtekst zijn!

 

Tjonge jonge.

Tjonge jonge.

Wanneer ik bij haar aanbel doet iemand van de zorg open. Mevrouw is bijna klaar. Er was een ongelukje geweest met de toiletgang. Ze helpen mw even in een schone broek. Ik ga vast in de huiskamer zitten en wacht af. Ik hoor in de badkamer de eenzijdige conversatie van de zorg met mw. Mw zegt niets terug. Mw heeft een forse afasie. Ze kan enkel wat klanken maken. Na enige tijd komt mw met haar elektrische rolstoel de kamer inrijden. Ik zie een somber gezicht met vermoeide ogen. Wanneer ze mij ziet zucht ze. Alsof ze wil zeggen: ook dat nog.... Ondertussen nemen de zorgmedewerksters afscheid en zijn we alleen in het appartement.
Het is ineens rustig. We kijken elkaar aan en zuchten eens diep.
Ik probeer aan te sluiten bij haar stemming en zeg: Dat ziet er uit als een pittige ochtend. Mw barst los in een aantal klanken die uiting geven aan haar frustratie. Ik begrijp uit haar verhaal dat ze erg nodig naar toilet moest, waarbij ze geholpen moet worden door de zorg, ze had gebeld maar in dit geval was de zorg net iets te laat gekomen. Haar broek was nat, en het omkleden is een onderneming die best veel energie kost. Dat heeft haar humeur een flinke knauw gegeven. De frustratie van haar afhankelijkheid en onvermogen om het in woorden uit te leggen is groot.
Ik kan me haar gevoel voorstellen. Ik vraag haar allereerst of ze het goed vindt dat ik even bij haar aan tafel blijf zitten. Dat is goed. Gelukkig, ik mag blijven en kan haar misschien wat helpen om haar gevoel te uiten en haar stemming wat op te vrolijken. Ik weet hoezeer ze van een kop koffie houdt. Ik vraag haar: zullen we eerst even tijd nemen voor een bakje koffie? Daar verschijnt de eerste glimlach, een hand op haar hart en een zucht die wat blijer klinkt. 
Even later zitten we allebei met een bakkie Senseo voor ons en na de eerste slok klinkt de zucht van mw bijna gelukzalig. Ik vraag haar of ik mijn gitaar uit zal pakken. Nu knikt ze instemmend en maakt een geluid en een gebaar waaruit ik opmaak: Natuurlijk! Ik ben er nu wel klaar voor.
Dan beginnen we met wat inzing-oefeningen. Bij deze oefeningen probeer ik zingend en met speelse invalshoek om mw uit te dagen om haar mond-motoriek te trainen. Ik stimuleer haar om haar spieren flexibel te blijven gebruiken, ook al lukt het vormen van een woord niet. Dit uitlokken is best lastig, want wanneer mw te veel nadenkt over de beweging of klank, blokkeert de uitvoering totaal in haar hoofd. Wanneer ze min of meer spontaan meebeweegt en niet te veel nadenkt, is er soms ineens een succes-ervaring. En waar er 1 succesje is, kunnen er meer ontstaan! Bij de eerste serie is het raak: We beginnen met even lekker zuchten, om alle doorstane emoties weg te puffen. Ik zucht en steun lekker met haar mee, zodat ze de kunst 'af kan kijken' en zeg vol expressie: hè, hè, poeh, poeh, tjonge jonge! 
Mw zit er helemaal in, ze ademt, maakt klank en ineens horen we het allebei: ".... jonge-jonge!"
De ogen van mw worden als schoteltjes, en haar mond valt open van verbazing. Hoorde je dat? 
We grijnzen elkaar aan als een stel dwaze kinderen. Ik hoorde het ook! We geven elkaar een high five.
Wat een kick, zeg!
En het blijft niet bij deze ene keer, wat later in de sessie lukt het haar nog eens. Weg is de vermoeidheid. Haar ogen stralen en haar hand op haar hart geeft aan hoe geweldig ze dit vindt.
Bij de dag die zo somber begon, is ineens een helder lichtje aangegaan.
Ieder mens heeft succes-ervaringen nodig. Wat is het heerlijk om deze vandaag te mogen delen met deze mevrouw.

Met de ogen dicht.

Met de ogen dicht.

Met een aantal vrouwen zitten we in een kring. De vrouwen komen regelmatig zingen in deze open zanggroep, maar ze kennen elkaar niet of nauwelijks. Ieder is vrij om iets van zichzelf te vertellen. Het hoeft niet. Vandaag vertelt één van de vrouwen dat ze slecht in d'r vel zit. Ze is zo moe, het voelt alsof ze een eeuwig energie tekort heeft. Ze kan niet meer tegen alle prikkels om haar heen, wil zich er wel voor afsluiten, maar ze moet in haar werk toch samenwerken met allerlei mensen. Het voelt alsof ze een jas aan moet die haar van geen kant meer past.

We zingen en voelen wat de trilling van onze stem voor gevoel oproept. In ons lijf, onze borstkas, onze buik, onze voeten.  Het thema is 'zachtheid'. Het gevoel waarnaar we op zoek zijn is ook zacht. Het dringt zich niet op; het laat zich makkelijk over-rulen door de dagelijkse prikkels om ons heen. Maar nu even niet. In alle rust zingen we. En we voelen heel bewust de trilling in ons lijf. De melodie die we zingen op enkel klinkers, wordt steeds bekender. De herhaling maakt dat we ons steeds veiliger voelen; we hoeven nauwelijks meer na te denken bij de wendingen van muziek. Dat is het moment dat gedachten en beelden uit een wat dieper bewustzijn naar boven kunnen komen. Met de nodige gevoelens hierbij, natuurlijk. Deze zetten we via muziek dan weer in beweging. Want dat wat beweegt, kan veranderen. Of ontspanning brengen. Als een zachte muzikale massage.

We breiden de melodie uit met een werkvorm: Eén deelnemer gaat met haar ogen dicht op een stoel zitten, aan de ene kant van de kamer. De anderen stellen zich als groep aan de andere kant van de kamer op, zo'n meter of 8 verderop. Zij zingen de bekende melodie en komen stap voor stap dichterbij. De luisteraar laat de groep dichterbij komen, tot het punt waarop het niet meer ontspannen voelt. Dan geeft ze een stopteken. Op dat moment stopt de groep, en zingt het lied in alle rust uit. Dan opent de luisteraar de ogen.

Na twee andere vrouwen wil de vermoeide vrouw ook graag ervaren hoe dit gaat.

We stellen ons met de groep opnieuw aan de andere kant van de kamer op en beginnen zacht te zingen. Het klinkt harmonieus, op elkaar afgestemd. Voetje voor voetje komen we dichterbij. De vrouw zit ogenschijnlijk ontspannen te luisteren. Nog 2 meter schuiven we op. Dan verandert het lichamelijke beeld van de vrouw. Plotseling tilt ze haar rechter voet op, en zet hem stevig neer. Nog een halve meter dichterbij komt onze zang. Ze verstrakt. Haalt beverig adem. Nog een stap dichterbij. En dan ineens schiet haar hand snel naar voren, Stop!! (We staan nu op ruim 4 meter afstand van haar.)

Ze opent haar ogen en zegt: Goh, ik dacht dat jullie veel dichterbij zouden staan! Wat komt dat geluid op je af, zeg! Ik dacht dat jullie op mijn tenen zouden gaan staan. Daarom liet ik jullie stoppen. Het klonk wel heel mooi, als een cadeautje dat steeds dichterbij komt. Ik vraag haar of ze ons misschien al eerder had willen laten stoppen. Ja, zegt ze, maar ik wou voor jullie niet zo snel 'stop' zeggen. Toch wisten wij al op welk moment dit speelde: Haar lichaam en haar gevoel hadden al lang aangegeven dat we ons te ver in haar persoonlijke ruimte begaven, hoe mooi het ook klonk. Nu moet haar hoofd die tekenen ook weer serieus gaan nemen.